Decydując się przed dwoma laty na pisanie pracy magisterskiej i prowadzenie badań o bezdomności chciałem poznać lepiej ten, jak się okazało, naglący problem społeczny. Moimi badaniami chciałem przysłużyć się pomocy ludziom bezdomnym, którzy w pewien szczególny sposób stali się mi bliscy.

     Prowadząc badania na terenie województwa opolskiego w przeciągu 2000 i 2001 roku spotkałem wielu bezdomnych, którzy pomimo swej, często dramatycznej sytuacji, w życzliwy sposób pozwolili mi poznać swoje doświadczenia. Opowiadali mi jak wyglądało ich życie kiedyś, jak wygląda teraz. Mówili również o swoich pragnieniach, o tym o czym marzą. Słyszałem często w ich głosie tęsknotę za domem, za ogniskiem domowym. Długo trwało zanim sobie uświadomiłem jak bardzo są oni skrzywdzeni, jak bardzo właśnie oni, zasługują na wszelkiego rodzaju pomoc. Każdego dnia, kiedy po wykonaniu badań, wracałem do domu, do własnego pokoju, wieczorem kładłem się we własnym łóżku. Ludzie bezdomni nie mają praktycznie nic na własność. Pozbawieni są tego, o czym nawet nie jesteśmy w stanie pomyśleć, że nam tego zabraknie - rodzinnego domu, własnego mieszkania. Zostali wykorzenieni ze swoich środowisk. Nie mają gdzie wracać. Dlatego pisząc te być może zbyt emocjonalne słowa, chcę wyrazić mój podziw dla wielu ludzi dobrej woli, którzy poświęcając swoje życie sprawiają, że bezdomni nie muszą być samotni. Swoim życiem i świadczoną pomocą sprawiają, iż mogą do kogoś zwrócić się o pomoc. Do kogoś kto ich przygarnie, kto ich wesprze w tym jakże trudnym etapie życia.

     O bezdomności trudno jest mówić ogólnikowo. Trudno w jednej pracy napisać czym bezdomność jest i jak z nią walczyć. Bezdomni to kilkaset tysięcy ludzi w Polsce, kilka tysięcy na Opolszczyźnie. Każdy z nich to jakaś historia życia. Historia, która na chwilę obecną w sposób szczególny ich doświadcza. W tej ciężkiej próbie życiowej, która dla niektórych staje się wymuszonym sposobem na życie, spotykają oni ludzi dobrej woli, którzy w różny sposób im pomagają. Okazana dobroć wobec człowieka potrzebującego zasługuje na uwagę i pochwałę. Aby nikogo nie pominąć, nie będę wymieniać z nazwisk tych wszystkich dobrych ludzi, których spotkałem podczas tych dwóch lat prowadzenia badań nad bezdomnością na Opolszczyźnie. Wymienię tylko nazwisko jednego człowieka. Jego dobroć, prawdziwe oddanie sprawie bezdomnych i pełna podziwu postawa urzekły mnie w sposób szczególny. Człowiekiem tym jest brat Jerzy Adam Marszałkowicz. Zanim wybrałem się do schroniska Towarzystwa Przyjaciół Brata Alberta w Bielicach wiele czytałem o bracie Marszałkowiczu. Kiedy go jednak spotkałem i mogłem na własne oczy zobaczyć na czym polega jego służba drugiemu człowiekowi, ogarnął mnie podziw i szacunek dla tego człowieka. Zapewne, w swej skromnej postawie, nie życzyłby sobie tych słów. Uważam jednak, że tak heroicznej pracy na rzecz ludzi pokrzywdzonych prze los nie należy przemilczać a wręcz przeciwnie – głośnio o niej mówić, by stała się przykładem dla innych. Ksiądz Prof. Jan Śledzianowski – specjalista w dziedzinie pomocy bezdomnym - pisząc o bracie Marszałkowiczu, słusznie zauważa, że istnieje duże podobieństwo między drogą życiową Adama Chmielowskiego (św. Brata Alberta) i brata J. A. Marszałkowicza. Obaj otrzymali od Boga dar posługi wśród odtrąconych, ubogich i zagubionych. Spotkanie z bratem Marszałkowiczem napełniło mnie nową nadzieją na poprawę losu bezdomnych.

     W mojej pracy magisterskiej, która jest odzwierciedleniem badań nad bezdomnością na Opolszczyźnie w 2000 i 2001 roku, głównym problemem badawczym było zjawisko bezdomności rozumiane jako problem społeczny. Kolejne pytania na jakie starałem się odpowiedzieć w moich badaniach to skala zjawiska, przyczyny bezdomności, struktura populacji bezdomnych i wpływ bezdomności na wzrost liczby zachowań przestępczych. W badaniach zostało potwierdzone, że bezdomność jest dużym, nasilającym się problemem społecznym. Ma dynamikę progresywną. Każdego roku w Polsce, jak również na Opolszczyźnie przybywa ludzi bezdomnych. Do głównych przyczyn bezdomności zalicza się alkoholizm, narkomanię, przestępczą przeszłość, choroby umysłowe i niesprawność fizyczną. Do przyczyn bezdomności zaliczyć też można ubóstwo, bezrobocie, brak tanich mieszkań. Jeśli chodzi o strukturę bezdomnych na Opolszczyźnie, to w oparciu o przeprowadzone przeze mnie badania stwierdzić można, że bezdomni to przede wszystkim mężczyźni (84%), w wieku między 31 a 50 rokiem życia (59%), z wykształceniem zawodowym (75%). Bardzo rzadko spotkać można bezdomne pary czy rodziny. Nie spotkałem też w moich badaniach osób z wykształceniem wyższym co zdarzało się w innych badaniach prowadzonych na terenie naszego kraju. Ciekawostką jest, że hipoteza dotycząca wpływu bezdomności na wzrost liczby wykroczeń i zachowań przestępczych nie została potwierdzona w zupełności. W badanym pod tym względem środowisku Powiatu Kędzierzyn-Koźle nie zanotowano przestępczości z udziałem osób bezdomnych. Związane to jest prawdopodobnie ze specyfiką środowiska. Na terenie Powiatu Kędzierzyn – Koźle jak również Powiatu Krapkowice nie funkcjonuje żadne schronisko dla bezdomnych, co nie powoduje większej ruchliwości bezdomnych na tych terenach. Większość ludzi bezdomnych koncentruje się wokół dużych miast gdzie łatwiej jest uzyskać schronienie oraz pożywienie czy pieniądze na kolejne wino.

     Na koniec chcę wyrazić moją wdzięczność wszystkim tym, dzięki pomocy i uprzejmości których, mogłem napisać moją pracę magisterską. Pomimo pesymistycznych wniosków, jakie z niej wypływają, nie przestaję wierzyć, że sprawa pomocy bezdomnym będzie bliska coraz większej liczbie ludzi dobrej woli. Mariusz Gabriel Pieszkała

Wszystkim tym, którzy w tym trudnym okresie dla bezdomnych, jakim jest zimna, chcą pomóc, podaję numer konta bankowego na który można wpłacać dobrowolne datki:

Caritas Polska
Skwer Kard. S. Wyszyńskiego 6, 01-015 Warszawa
PKO BP S.A. I/O Centrum w Warszawie
Nr 90 10201013 122640130
Dopisek: Bezdomni